Bệnh Gout cấp là gì và điều trị như thế nào?

Bệnh Gout cấp là gì?

Bệnh gout cấp, hay còn gọi là cơn gout cấp, là một dạng viêm khớp đột ngột và dữ dội. Tình trạng này xảy ra do sự tích tụ của các tinh thể urat (monosodium urat) trong khớp, dẫn đến phản ứng viêm mạnh mẽ của cơ thể.

Các tinh thể này được hình thành khi nồng độ axit uric trong máu tăng quá cao, một tình trạng được gọi là tăng axit uric máu. Axit uric là sản phẩm cuối cùng của quá trình chuyển hóa purin, một chất có tự nhiên trong cơ thể và trong nhiều loại thực phẩm.

Thông thường, axit uric sẽ được hòa tan trong máu, đi qua thận và được đào thải ra ngoài qua nước tiểu. Tuy nhiên, khi cơ thể sản xuất quá nhiều axit uric hoặc thận không thể đào thải đủ, nồng độ của nó sẽ tăng lên, lắng đọng thành các tinh thể sắc nhọn tại các khớp và mô mềm, gây ra cơn gout cấp.

Vị trí phổ biến nhất của cơn gout cấp là khớp ngón chân cái, chiếm khoảng 50% các trường hợp. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến các khớp khác như mắt cá chân, đầu gối, khuỷu tay, cổ tay và các khớp ngón tay.

Nguyên nhân

Nguyên nhân gây bệnh gout cấp đến từ sự tăng cao bất thường của nồng độ acid uric trong máu. Lượng acid uric dư thừa này sẽ tích tụ lại quanh các khớp, từ đó gây viêm khớp gout.

Acid uric được sản xuất tự nhiên bên trong cơ thể người, cùng với đó, acid uric cũng được tạo thành từ những thực phẩm giàu purin như các loại thịt đỏ, các loại đậu,…

Thận là cơ quan chịu trách nhiệm lọc acid uric ra khỏi máu và đào thải chúng ra khỏi cơ thể người. Khi cơ thể người chứa một lượng acid uric quá cao, dẫn đến thận không đủ công suất để lọc được hết acid uric nhanh chóng, các tinh thể còn sót lại sẽ lắng đọng vào trong các khớp xương, gây nên các cơn đau và sưng tấy đột ngột.

Triệu chứng

Các triệu chứng của gút cấp tính thường rất đặc trưng và dễ nhận biết:

* Đau dữ dội: Đây là triệu chứng điển hình nhất. Cơn đau thường xảy ra ở khớp ngón chân cái, nhưng cũng có thể xuất hiện ở mắt cá chân, đầu gối, cổ tay hoặc khuỷu tay. Cảm giác đau nặng đến mức người bệnh không thể chịu được sức nặng của một chiếc chăn hay thậm chí là ma sát của quần áo.

* Sưng nề khớp: Khớp bị ảnh hưởng thường sưng tấy, to hơn bình thường và có cảm giác căng cứng.

* Đỏ và nóng khớp: Vùng da quanh khớp bị viêm trở nên đỏ hoặc tím sẫm, khi sờ vào có cảm giác nóng ran.

* Hạn chế vận động: Sự kết hợp giữa đau nhức và sưng nề khiến khớp bị mất chức năng vận động tạm thời, người bệnh không thể đi lại hoặc cầm nắm vật dụng.

* Cảm giác sốt nhẹ: Trong một số cơn gút cấp nặng, người bệnh có thể bị sốt nhẹ, cảm thấy mệt mỏi và ớn lạnh do phản ứng viêm toàn thân.

Biến chứng

Nếu các cơn gút cấp tính không được kiểm soát tốt, tinh thể urat sẽ tích tụ lâu ngày, gây ra những tổn thương vĩnh viễn và tác động tiêu cực đến hàng loạt cơ quan khác trong cơ thể.

Bệnh thận mạn tính

Acid uric dư thừa kết tinh tạo thành sỏi thận và gây viêm thận kẽ mạn tính. Tình trạng này làm giảm khả năng lọc máu của thận, dần dần dẫn đến suy thận, làm trầm trọng thêm chu kỳ tăng acid uric máu do thận không thể đào thải được chất này.

Tăng huyết áp

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng người bị gút có nguy cơ cao mắc tăng huyết áp. Sự hiện diện của các tinh thể acid uric và tình trạng viêm toàn thân có thể gây tổn thương thành mạch, làm co mạch và tăng áp lực máu lên hệ thống tim mạch.

Tiểu đường

Rối loạn chuyển hóa purin thường đi kèm với tình trạng kháng insulin, một đặc điểm cốt lõi của bệnh tiểu đường loại 2. Việc kiểm soát gút và tiểu đường cần được thực hiện song song để tránh làm trầm trọng thêm các rối loạn chuyển hóa.

Tăng lipid máu

Sự bất ổn trong chuyển hóa dẫn đến nồng độ cholesterol và triglyceride trong máu thường cao hơn người bình thường, tạo ra nguy cơ xơ vữa động mạch và các vấn đề tim mạch khác.

Bệnh tim mạch

Tình trạng viêm mạn tính và sự lắng đọng urat tại thành mạch có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các cơn đau thắt ngực. Gút được xem là một yếu tố nguy cơ độc lập cần được theo dõi kỹ trong quản lý sức khỏe tim mạch.

Suy gan

Mặc dù suy gan ít phổ biến hơn thận, nhưng các rối loạn chuyển hóa toàn thân do gút kéo dài có thể gây áp lực lên chức năng gan, ảnh hưởng đến quá trình xử lý chất béo và chất độc của cơ thể.

Phương pháp điều trị

Phương pháp chẩn đoán gout cấp được chẩn đoán thông qua kết quả xét nghiệm gout hoặc chẩn đoán hình ảnh. Tùy vào tình trạng cơn đau gout của người bệnh và các triệu chứng lâm sàng mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp chẩn đoán phù hợp. (3)

Bước đầu tiên trong quy trình chẩn đoán, bác sĩ cần phải khám tổng quát cho người bệnh. Bước này gồm đánh giá sức khỏe tổng quan, thăm khám các triệu chứng lâm sàng. Điều này để các bác sĩ có thể loại trừ các nguyên nhân gây đau khớp khác như các loại viêm khớp khác, nhiễm trùng, chấn thương,…

Bệnh gout cấp được ưu tiên chẩn đoán bằng xét nghiệm dịch khớp. Ở phương pháp này, bác sĩ sẽ rút chất nhờn tại vị trí khớp bị đau của người bệnh và tiến hành kiểm tra dưới kính hiển vi để tìm tinh thể acid uric.

Ngoài ra, một số phương pháp chẩn đoán bệnh gout cấp tính còn bao gồm:

* Xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ acid uric trong máu, các chỉ số viêm cấp tính như máu lắng, CRP.

* Các hoạt động xét nghiệm chẩn đoán bằng hình ảnh như chụp x-quang, chụp CT cắt lớp hoặc siêu âm. Mục đích của xét nghiệm hình ảnh là để giúp bác sĩ có thể hình dung vị trí và tình trạng tinh thể acid uric trong khớp

Ngoài ra có thể sử dụng các thuốc điều trị giảm đau có thể kể đến là:

NSAID: NSAID như ibuprofen và naproxen, có thể làm giảm đau và sưng khi có cơn gout cấp xuất hiện. Một số người mắc bệnh thận, viêm dạ dày và các vấn đề sức khỏe khác không nên dùng NSAID kéo dài bởi các tác dụng không mong muốn của nó.

Colchicine: Colchicine là thuốc có thể làm giảm viêm và đau nhanh chóng nếu bạn dùng thuốc trong vòng 24 giờ đầu xuất hiện các triệu chứng gout cấp tính.

Corticosteroid: Corticosteroid là thuốc giúp giảm tình trạng viêm tại các khớp, từ đó giảm đau. Các thuốc này có thể dùng đường uống, cũng có thể dùng tiêm vào các khớp bị ảnh hưởng hoặc vào cơ gần khớp.

Các thuốc để giúp giảm nồng độ axit uric: Bao gồm allopurinol, febuxostat, pegloticase, probenecid.

Phòng ngừa các cơn bộc phát gút cấp tái phát bằng colchicine hoặc một NSAID uống hàng ngày.

Điều trị đồng thời tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa, tăng lipid máu, béo phì và tránh chế độ ăn dư thừa purin.

Cách phòng ngừa

* Điều chỉnh chế độ ăn: Hạn chế thực phẩm giàu purin (thịt đỏ, nội tạng, hải sản có vỏ), giảm tiêu thụ đường fructose (có trong nước ngọt, siro ngô). Tăng cường ăn rau xanh, trái cây và các sản phẩm từ sữa ít béo.

* Hạn chế rượu bia: Đặc biệt là bia, vì nó chứa nhiều purin và cồn, cả hai đều làm tăng axit uric.

* Uống đủ nước: Uống từ 2 đến 3 lít nước mỗi ngày giúp làm loãng nước tiểu và tăng cường đào thải axit uric.

* Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm cân nếu bạn đang thừa cân hoặc béo phì, vì cân nặng dư thừa làm tăng sản xuất axit uric và tạo áp lực lên các khớp.

* Tập thể dục thường xuyên: Hoạt động thể chất đều đặn giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và duy trì cân nặng.

Bệnh gout cấp là một trải nghiệm đau đớn nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được. Bằng cách kết hợp điều trị kịp thời các cơn đau cấp tính với việc thay đổi lối sống và tuân thủ phác đồ điều trị dự phòng lâu dài, người bệnh có thể giảm thiểu tần suất các đợt tấn công, ngăn ngừa biến chứng và duy trì một cuộc sống năng động, khỏe mạnh

Xin lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.