Virus Ebola là gì? Mức độ nguy hiểm và cách phòng tránh

Thứ Ba, 19/05/2026 Lương Bảo Khánh Linh

Nội dung bài viết

Bộ Y tế cho biết đang theo dõi chặt chẽ diễn biến dịch Ebola do chủng Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Công gô và Uganda, sau khi Tổ chức Y tế thế giới xác định sự kiện này là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế.

Virus Ebola là gì?

Bệnh Ebola do các vi-rút thuộc chi Orthoebolavirus của họ Filoviridae gây ra. Có sáu loài virus được biết đến có liên quan đến Ebola, nhưng chỉ có ba loài gây ra hầu hết các đợt bùng phát lớn: virus Zaire, virus Sudan và virus Bundibugyo.

Bệnh Ebola được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1976 tại Trung Phi. Bệnh gây nên hai đợt sốt và tử vong ở Congo và Nam Sudan. Theo các nhà nghiên cứu, virus này có thể xuất phát từ động vật, như dơi hoặc linh trưởng, và từ đó lây sang người.

Con đường lây truyền

Từ động vật sang người

Virus Ebola có thể lây truyền từ động vật hoang dã, đặc biệt là dơi và khỉ, đến con người. Động vật này có thể mang virus mà không bị bệnh và lây truyền cho con người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, mô, hoặc dịch cơ thể của chúng.

Từ người sang người

Sau khi xâm nhập vào cơ thể người, virus Ebola có thể tiếp tục lây lan mạnh từ người sang người thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch tiết cơ thể của người mắc bệnh hoặc đã tử vong do Ebola. Các dịch tiết có nguy cơ chứa virus gồm nước bọt, nước tiểu, mồ hôi, phân, chất nôn, sữa mẹ và nước ối.

Nguy cơ lây nhiễm xảy ra khi vùng da trầy xước hoặc niêm mạc mắt, mũi, miệng tiếp xúc với các dịch cơ thể nhiễm virus. Ngoài ra, những vật dụng từng dính dịch tiết của người bệnh như quần áo, chăn ga, kim tiêm hay thiết bị y tế cũng có thể trở thành nguồn lây nếu không được xử lý đúng cách.

Đáng chú ý, virus có thể tồn tại trong tinh dịch của người từng mắc Ebola sau khi hồi phục, vì vậy vẫn có nguy cơ lây truyền qua quan hệ tình dục bằng đường miệng, âm đạo hoặc hậu môn. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng cho thấy Ortho Ebola Virus lây qua dịch âm đạo của người đã khỏi bệnh Ebola.

Triệu chứng

Ttriệu chứng Ebola thường khởi phát từ 2 đến 21 ngày sau khi bị nhiễm virus bao gồm: Sốt, nhức đầu, đau nhức cơ thể, đau bắp cơ, đau bụng tiêu chảy, đau họng, nôn mửa và đôi khi chảy máu bất thường, đi kèm với đó là sự suy giảm chức năng gan và thận.

Bệnh virus Ebola từng có thời gian bị lầm tưởng là sốt rét nhưng không phải. Theo thời gian, các triệu chứng Ebola xuất hiện càng rõ ràng hơn, bao gồm:

* Buồn nôn và ói mửa

* Đau bụng, tiêu chảy (có thể có máu)

* Mắt đỏ

* Vết nổi ban to ra

* Đau ngực và ho

* Sụt cân

* Chảy máu trong bụng

* Chảy máu từ nhiều nơi trên cơ thể, ví dụ những mảng bầm máu dưới da, chảy máu từ tai, mắt, hậu môn, âm đạo, chân răng

Chẩn đoán

Chẩn đoán bệnh Ebola có thể khá khó khăn do biểu hiện ban đầu của nó giống với các bệnh khác như sốt thương hàn hoặc viêm gan. Để xác định chính xác, các bác sĩ thường thực hiện các phương pháp chẩn đoán như:

* Xét nghiệm ELISA: đánh giá xem có kháng thể của virus Ebola.

* Xét nghiệm phát hiện kháng nguyên.

* PCR: xét nghiệm khuếch đại và tìm ADN của virus Ebola.

Nuôi cấy tế bào: lấy mẫu bệnh phẩm rồi tiến hành nuôi cấy nhằm phát hiện virus gây bệnh.

Để chẩn đoán Virus Ebola, cần sử dụng các phương pháp xét nghiệm phức tạp. Hiện chưa có phương pháp điều trị chữa trị dứt điểm cho bệnh này.

Phương pháp điều trị

Hiện nay, điều trị Ebola chủ yếu tập trung vào chăm sóc hỗ trợ tích cực nhằm duy trì chức năng sống và giảm nguy cơ biến chứng. Người bệnh có cơ hội sống sót cao hơn đáng kể nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Điều trị hỗ trợ

Các biện pháp điều trị hỗ trợ gồm:

* Bổ sung nước và điện giải (muối khoáng của cơ thể) bằng đường uống hoặc truyền tĩnh mạch để tránh mất nước nghiêm trọng;

* Sử dụng thuốc hỗ trợ ổn định huyết áp;

* Điều trị triệu chứng như hạ sốt, giảm đau, giảm nôn ói và tiêu chảy;

* Hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn nếu cần;

* Điều trị các bệnh nhiễm trùng hoặc biến chứng đi kèm.

Bên cạnh chăm sóc hỗ trợ, hiện đã có một số thuốc điều trị đặc hiệu giúp cải thiện khả năng sống sót ở bệnh nhân Ebola, đặc biệt khi được sử dụng sớm. Các thuốc này chủ yếu là kháng thể đơn dòng có tác dụng nhận diện và vô hiệu hóa virus.

Dùng thuốc đặc hiệu

Tổ chức Y tế Thế giới hiện khuyến nghị sử dụng một số thuốc như:

* Inmazeb (REGN-EB3);

* Ebanga (mAb114).

Các thuốc điều trị đặc hiệu thường được sử dụng kết hợp với chăm sóc hồi sức tích cực.Tất cả các ca bệnh nghi ngờ đều phải được khám tại bệnh viện, phải được cách ly và lấy mẫu bệnh phẩm gửi làm xét nghiệm đặc hiệu để chẩn đoán xác định bệnh.

Ngăn ngừa và kiểm soát dịch bệnh

Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp an toàn, hiệu quả và tiết kiệm giúp phòng ngừa Ebola, đặc biệt đối với nhóm có nguy cơ cao tiếp xúc với mầm bệnh. Hiện nay, một số loại vắc xin phòng Ebola đã được sử dụng gồm:

* Vắc xin Ervebo®: Giúp bảo vệ những người có nguy cơ cao nhiễm virus Ebola như nhân viên phòng thí nghiệm làm việc với Ortho Ebolavirus, nhân viên y tế điều trị bệnh nhân Ebola hoặc người đến khu vực đang bùng phát dịch. Vắc xin này có thể sử dụng như biện pháp dự phòng trước phơi nhiễm và phát huy hiệu quả tốt trong các đợt bùng phát dịch.

* Vắc xin Zabdeno®/Mvabea®: Cũng có tác dụng phòng bệnh Ebola cho người lớn và trẻ em từ 1 tuổi trở lên. Trong đó, Zabdeno là liều tiêm đầu tiên và Mvabea là liều tăng cường được tiêm khoảng 2 tháng sau để củng cố miễn dịch.

Mọi người, đặc biệt là những người phải đến khu vực châu Phi hoạt động, cần thực hiện một số biện pháp phòng ngừa sau:

* Thực hiện vệ sinh cá nhân, nên rửa tay bằng xà phòng và chất sát khuẩn.

* Tránh tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch tiết của người hoặc động vật nhiễm bệnh.

* Không chạm vào các vật có thể đã tiếp xúc với máu hoặc dịch tiết của người hoặc động vật nhiễm bệnh.

Nếu có triệu chứng: Sốt, đau đầu, đau họng, tiêu chảy, nôn mửa, đau bụng, phát ban, đỏ mắt khi đang ở vùng có dịch, hãy đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Nếu nghi ngờ ai đó nhiễm Virus Ebola, hãy khuyến khích và hỗ trợ họ đến cơ sở y tế để khám và điều trị.

Người đi du lịch đến các khu vực có ca mắc mới được thông báo nên theo dõi các triệu chứng và đến ngay cơ sở y tế nếu xuất hiện dấu hiệu bệnh.

Ngoài ra, những người từ vùng dịch trở về cần phải khai báo y tế cũng như theo dõi các dấu hiệu bệnh Ebola để kịp thời báo cho cán bộ y tế gần nhất.

Nguồn tham khảo

World Health Organization: WHO & World Health Organization: WHO. (2025, April 24). Ebola disease. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ebola-disease
https://www.inmazeb.com/
World. (2026, May 17). Epidemic of Ebola Disease caused by Bundibugyo virus in the Democratic Republic of the Congo and Uganda determined a public health emergency of international concern. Who.Int; World Health Organization: WHO. https://www.who.int/news/item/17-05-2026-epidemic-of-ebola-disease-in-the-democratic-republic-of-the-congo-and-uganda-determined-a-public-health-emergency-of-international-concern
vnvc.vn/ebola/